Geen enkel leven is te gewoon of te onbeduidend om te worden opgeschreven, daarvan ben ik overtuigd. Sterker nog: juist mensen die zichzelf heel gewoon vinden, vertellen vaak de mooiste verhalen.
Het persoonlijke verhaal
Mensen zeggen weleens tegen me: ‘Ach, zoveel bijzonders heb ik niet meegemaakt.’ Maar als ze beginnen te vertellen, komen er al snel kleurrijke herinneringen. De kermis waar je als kind naartoe ging. Die eerste, allesoverheersende verliefdheid. De dag waarop je aan je eerste baan begon, je rijbewijs haalde of trots in je eerste autootje stapte.
En natuurlijk horen ook de moeilijke momenten erbij. Ik noem dat weleens ‘stil leed’: opgroeien bij een dominante ouder, een onmogelijke liefde of het verlies van een dierbare. Ook die ervaringen verdienen het om benoemd te worden. Al die persoonlijke herinneringen vertellen hoe je bent geworden wie je bent.
Kleine geschiedenis
Wat mij fascineert, is dat ieder mens niet alleen zijn eigen leven leeft, maar ook getuige is van een tijd die langzaam geschiedenis wordt. Denk aan de tijd dat er nog geen elektrische apparaten of supermarkten waren, dat niet iedereen een auto had en de schoolmeester nog met krijt op het bord schreef.
Wie nu met een smartphone opgroeit, kan zich nauwelijks voorstellen dat mensen vroeger naar de kruidenier gingen om te bellen. De telefoon hing aan de muur en je draaide het nummer met een ronde kiesschijf. Voor veel jongeren klinkt dat bijna ongelooflijk.
Grote geschiedenis
Met ‘grote geschiedenis’ bedoel ik de verhalen die we uit de geschiedenisboeken kennen. Historici beschrijven wat er gebeurde vanuit wetenschappelijk perspectief, maar ik ben minstens zo nieuwsgierig naar hoe gewone mensen het hebben beleefd. Wat betekende de Tweede Wereldoorlog voor een kind? Hoe voelde het om een economische crisis mee te maken? Wat herinneren mensen zich van de autovrije zondagen of van de kernramp in Tsjernobyl? Die gebeurtenissen laten grote sporen na in persoonlijke levens.
‘Maar wie wil mijn verhaal eigenlijk lezen?’
Die vraag krijg ik geregeld. Niet ieder levensboek hoeft in de boekhandel terecht te komen. Voor veel mensen is het genoeg als kinderen, kleinkinderen, andere familieleden of goede vrienden hun verhaal kunnen lezen.
En wie geen kinderen heeft? Ook dan kan een levensverhaal van grote waarde zijn. Ik zie dat mensen zonder eigen gezin vaak een hechte kring van vrienden, oud-collega’s, kennissen of verre familieleden hebben. Bovendien kunnen persoonlijke ervaringen betekenisvol zijn voor mensen die je nooit hebt ontmoet. Iemand uit de queergemeenschap kan herkenning vinden in het verhaal van iemand die zestig jaar geleden uit de kast kwam. Iemand met een chronische aandoening kan steun putten uit de ervaringen van een lotgenoot.
Misschien is dat wel de mooiste eigenschap van een levensverhaal: dat het mensen verbindt, of dat nu in de kring van eigen familie is of daarbuiten. Daarom weet ik het zeker: ieder leven is het waard om verteld te worden.
© 2025 Website laten maken Zwolle
